Trong quá trình rắn chắc, bê tông thường phát sinh biến dạng thể tích, dẫn đến tính co nở của bê tông trong xây dựng: nở ra trong nước và co lại trong không khí. Về giá trị tuyệt đối độ co lớn hơn nở 10 lần. Ở một giới hạn nào đó độ nở có thể làm tốt hơn cấu trúc của bê tông. Còn hiện tượng co ngót luôn luôn kéo theo những hậu quả xấu.
Tính co nở của bê tông trong xây dựng
Nguyên nhân dẫn đến tính co nở của bê tông trong xây dựng
Bê tông bị co ngót do nhiều nguyên nhân. Trước hết là sự mất nước trong các gen xi măng. Cấu trúc gen bao gồm những mầm tinh thể đá xi măng nối với nhau thành một chuỗi. Trong đó bản thân mầm tinh thể lại được bọc bằng một lớp nước liên kết. Nhiều chuỗi liên kết lại thành một mạng lưới không gian. Mắt lưới chứa đầy nước. Sự mất nước làm cho các mầm tinh thể xích lại gần nhau và đồng thời các gen cùng dịch chuyển làm cho bê tông bị co.
Quá trình cacbonat hoá hydroxit trong đá xi măng cũng là nguyên nhân gây ra co ngót, co ngót còn là hậu quả của việc giảm thể tích tuyệt đối của hệ xi măng – nước (bằng khoảng 10% co ngót do gen).
Co ngót đã gây ra ứng suất co ngót: nén – trong cốt liệu, cốt thép và kéo – trong đá xi măng. Ứng suất kéo trong đá xi măng là nguyên nhân gây ra nứt, giảm cường độ, độ chống thấm và độ ổn định của bê tông và bê tông cốt thép trong môi trường xâm thực; vì vậy, đối với những công trình có chiều dài lớn, để tránh nứt người ta đã phân đoạn để tạo thành các khe co giãn, hạn chế tính co nở của bê tông trong xây dựng.
Độ co ngót phát triển mạnh trong thời kì đầu và tỉ lệ với mức độ mất nước tự do (do bay hơi, do thuỷ hoá xi măng) trong các mắt lưới của cấu trúc gen và giảm dần theo thời gian đến một lúc thì có thể tắt hẳn.
Trị số độ co ngót phụ thuộc vào lượng xi măng, lượng nước và tỉ lệ cát trong hỗn hợp cốt liệu. Độ co ngót trong đá xi măng lớn hơn trong vữa và trong bê tông.
Tính co nở của bê tông trong xây dựng
Ngoài ra, độ co ngót còn phụ thuộc vào chế độ dưỡng hộ. Khi dưỡng hộ nhiệt – ẩm đọ co ngót xảy ra mạnh và nhanh chóng hơn trong điều kiện thường, nhưng trị số cuối cùng lại nhỏ hơn 10 ÷ 15%. Nhiệt độ chưng hấp càng cao độ co ngót cuối cùng càng nhỏ; khi chưng áp độ co ngót còn nhỏ hơn 2 lần so với trong không khí.
Hy vọng, những chia sẻ của Mihico – Tổng thầu xây nhà trọn gói ở Huế có thể giúp mọi người hiểu rõ thêm về tính co nở của bê tông trong xây dựng, hạn chế các lỗi dễ dẫn đến tình trạng co ngót, gây hư hại bê tông.